Kompostownik przydomowy
Przydomowy kompostownik można zbudować samodzielnie z desek lub zakupić gotowy pojemnik kompostowy. Ustawiamy go w zacienionym, dostępnym miejscu w ogrodzie – najlepiej bezpośrednio na ziemi, aby ułatwić dostęp dżdżownicom i innym organizmom glebowym.
W Polsce wiele gmin dofinansowuje zakup kompostowników przydomowych w ramach lokalnych programów ochrony środowiska. Warto sprawdzić dostępność takiego wsparcia w urzędzie gminy lub na stronie internetowej swojej gminy.
Wymiary i lokalizacja
Minimalny zalecany rozmiar kompostownika to ok. 1 metr sześcienny – mniejsza objętość nie wytwarza wystarczająco dużo ciepła potrzebnego do rozkładu. Odległość od granicy działki powinna być co najmniej 2 metry, a od okien budynków – co najmniej 10 metrów, zgodnie z przepisami prawa budowlanego.
Co można kompostować
Prawidłowy kompost powstaje ze zrównoważonej mieszaniny materiałów bogatych w węgiel (tzw. brązowych) i materiałów bogatych w azot (tzw. zielonych).
Materiały zielone (bogate w azot)
- Obierki i resztki warzyw i owoców
- Fusy z kawy i herbaty (bez torebek syntetycznych)
- Skoszona trawa i świeże chwasty bez nasion
- Resztki roślin ogrodowych
- Skorupki jaj (rozkładają się wolno, ale wzbogacają kompost w wapń)
Materiały brązowe (bogate w węgiel)
- Suche liście
- Tektura i papier niezadrukowany lub zadrukowany farbami roślinnymi
- Słoma i siano
- Drobno pocięte gałęzie i trociny z drewna bez impregnacji
Zalecana proporcja to ok. 3 części materiałów brązowych na 1 część materiałów zielonych. Zbyt dużo zieleni powoduje gnicie i nieprzyjemny zapach, zbyt mało spowalnia rozkład.
Czego nie wrzucać do kompostownika
- Mięso, ryby i nabiał – przyciągają gryzonie
- Gotowane potrawy – podobne ryzyko
- Chore rośliny i chwasty z dojrzałymi nasionami
- Popioły z węgla lub brykietu
- Materiały syntetyczne, plastik, szkło, metal
- Cytrusy w dużych ilościach – zakwaszają kompost
Kompostowanie balkonowe
Dla osób mieszkających w mieszkaniach alternatywą jest wermikompostowanie, czyli kompostowanie z pomocą dżdżownic kalifornijskich. Wermikompostownik to pojemnik z drewna lub plastiku, w którym dżdżownice przetwarzają odpadki kuchenne w ciągu kilku tygodni.
Wermikompostownik można ustawić na balkonie, w spiżarni lub w pomieszczeniu gospodarczym. Nie wydaje nieprzyjemnego zapachu, jeśli jest prawidłowo prowadzony. Dżdżownice do wermikompostowania (Eisenia fetida lub Lumbricus rubellus) są dostępne w Polsce w sklepach ogrodniczych i internetowych.
Jak przyspieszyć kompostowanie
Kilka prostych praktyk pozwala skrócić czas dojrzewania kompostu z roku do kilku miesięcy:
- Rozdrabniaj materiały przed dodaniem do kompostownika – mniejsze kawałki rozkładają się szybciej
- Regularnie przerzucaj kompost, aby napowietrzać masę kompostową
- Utrzymuj odpowiednią wilgotność – kompost powinien być wilgotny jak wyciśnięta gąbka
- Dodawaj materiały warstwami, naprzemiennie zielone i brązowe
- Latem przykryj kompostownik, aby zachować wilgoć; zimą możesz go okryć, aby zachować temperaturę
Gotowy kompost – jak go używać
Dojrzały kompost ma ciemnobrązową barwę, ziemisty zapach i luźną, sypką strukturę. W Polsce sezon ogrodniczy zaczyna się wiosną – kompost można dodawać do gleby podczas wiosennych prac ogrodowych.
Kompost stosuje się jako warstwę mulczu wokół roślin, mieszając z ziemią do sadzenia lub rozsypując na grządkach przed siewem. Nie należy stosować niedo dojrzałego kompostu bezpośrednio przy korzeniach roślin, ponieważ może to spowodować oparzenia azotowe.
Przepisy i ulgi podatkowe
Zgodnie z ustawą z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (z późniejszymi zmianami), właściciele nieruchomości posiadający kompostownik przydomowy mogą uzyskać zniżkę w opłacie za wywóz odpadów. Wysokość zniżki ustalają poszczególne gminy w drodze uchwały.